Oleh Dr Faizul Jaafar
Fakulti Perubatan, Universiti Kebangsaan Malaysia.
Sekali pandang, ramai lelaki muda kelihatan sihat, cergas dan maskulin. Namun, di sebalik penampilan fizikal yang meyakinkan itu, wujud satu realiti kesihatan lelaki yang masih jarang dibincangkan secara terbuka.
Realiti tersebut ialah kualiti air mani dan kesihatan sperma yang rendah boleh berlaku seawal usia 20-an.
Dapatan awal kajian menunjukkan bahawa satu daripada 10 lelaki muda telah menunjukkan kualiti air mani yang rendah. Lebih membimbangkan lagi, sebahagian daripada mereka yang dikenal pasti mempunyai kualiti air mani rendah sebenarnya kelihatan sihat dari segi fizikal.
Malah, 50 peratus daripada peserta yang mempunyai kualiti air mani rendah mencatatkan indeks jisim badan atau body mass index (BMI) yang normal. Dapatan ini mencabar tanggapan umum bahawa lelaki yang mempunyai bacaan BMI normal semestinya memiliki tahap kesihatan reproduktif yang baik.
Ini menunjukkan bahawa kesihatan lelaki tidak boleh hanya bergantung kepada berat badan, rupa fizikal atau tahap kecergasan luaran. Kesihatan reproduktif lelaki juga perlu dilihat sebagai sebahagian daripada kesihatan menyeluruh.
Isu ini bukan hanya berlaku di Malaysia. Kajian dalam kalangan lelaki muda di China dan Switzerland turut melaporkan kadar kualiti air mani yang rendah pada tahap yang membimbangkan pada sekitar 58 peratus hingga 62 peratus.
Faktor tersembunyi seperti perubahan hormon, tekanan psikologi, dan faktor gaya hidup seperti masalah tidur, pemakanan tidak seimbang, merokok dan obesiti boleh mempengaruhi kualiti sperma.
Pendedahan kepada haba berlebihan seperti sauna dan pemakaian seluar dalam ketat, penggunaan dadah tertentu, kurang aktiviti fizikal dan penyakit kronik juga boleh memberi kesan kepada kesihatan reproduktif lelaki.
Dalam erti kata lain, sperma yang tidak sihat mungkin menjadi isyarat awal bahawa tubuh lelaki sedang berdepan masalah kesihatan yang belum kelihatan secara luaran. Oleh itu, pendidikan kesihatan reproduktif lelaki perlu dimulakan lebih awal.
Penurunan kualiti sperma dalam kalangan lelaki muda bukan lagi isu terpencil. Ia semakin menjadi satu cabaran kesihatan awam yang memerlukan perhatian serius daripada keluarga, institusi pendidikan, penyelidik, pengamal perubatan dan pembuat dasar.
Dalam konteks Malaysia, cabaran ini menjadi lebih kompleks kerana kesihatan reproduktif lelaki masih dianggap sebagai topik sensitif. Ramai lelaki hanya mula memikirkan tentang kesuburan selepas berkahwin.
Pada masa yang sama, trend perkahwinan lewat semakin meningkat dalam kalangan generasi muda. Apabila ujian kesuburan hanya dilakukan selepas beberapa tahun berkahwin dan belum dikurniakan zuriat, masalah yang sebenarnya mungkin telah wujud sejak usia muda akhirnya hanya dikesan lewat.
Lebih membimbangkan, masyarakat kita masih cenderung meletakkan beban kesuburan kepada wanita. Apabila pasangan sukar mendapat zuriat, wanita sering kali menjadi pihak pertama yang diperiksa, dipersoalkan atau dipersalahkan.
Situasi ini membawa kepada tekanan emosi, stigma keluarga, kos rawatan yang tinggi dan beban tambahan terhadap institusi keluarga. Keadaan ini menunjukkan bahawa pencegahan awal jauh lebih baik sebelum masalah menjadi rumit.
Naratif berat sebelah terhadap wanita perlu diubah. Kesuburan adalah tanggungjawab bersama antara lelaki dan wanita. Lelaki juga perlu berani tampil untuk melakukan pemeriksaan kesihatan reproduktif tanpa rasa malu, ego atau takut dianggap lemah.
Pemeriksaan awal bukan tanda kelemahan lelaki. Sebaliknya, ia mencerminkan kematangan, tanggungjawab dan kesedaran terhadap masa depan keluarga.
Dr Faizul Jaafar, Fakulti Perubatan, Universiti Kebangsaan Malaysia.